การทำความตกลงเขตการค้าเสรีที่เพิ่มมากขึ้นของไทย ทำให้ภารกิจของกรมการค้าต่างประเทศด้านการตรวจสอบรับรองคุณสมบัติถิ่นกำเนิดสินค้าที่จะใช้สิทธิประโยชน์จากเขตการค้าเสรีมีมากขึ้น เนื่องด้วยหลักเกณฑ์ด้านถิ่นกำเนิดสินค้ามีข้อกำหนดและความซับซ้อนที่แตกต่างกันในแต่ละสินค้าและแต่ละเขตการค้าเสรี  จึงจำเป็นต้องมีหน่วยงานเฉพาะที่มีความเชี่ยวชาญทำหน้าที่ตรวจสอบด้วยความละเอียด ถูกต้องและรวดเร็ว  เพื่อให้สินค้าส่งออกของไทยสามารถใช้สิทธิประโยชน์ในการเพิ่มมูลค่าทางการค้าระหว่างประเทศได้อย่างมีประสิทธิภาพขณะเดียวกันก็ต้องกำกับดูแล  ป้องกันและแก้ไขปัญหาการถูกแอบอ้างถิ่นกำเนิดสินค้าจากประเทศอื่นที่หาช่องทางหลบเลี่ยงมาตรการทางการค้า (Circumvention) หรือแอบอ้างเพื่อขอใช้สิทธิประโยชน์ทางการค้าที่ไทยได้รับจากประเทศต่าง ๆ  ทั้งนี้  เพื่อมิให้สินค้าไทยตกอยู่ในความเสี่ยงที่จะถูกใช้มาตรการต่อต้านการหลบเลี่ยงมาตรการ   ทางการค้า (Anti-Circumvention) หรือถูกตัดสิทธิพิเศษทางการค้า กรมการค้าต่างประเทศในฐานะเป็นหน่วยงานหนึ่งของภาครัฐที่มีหน้าที่รับผิดชอบในการกำกับดูแลการค้าระหว่างประเทศ  จึงตระหนักและให้ความสำคัญยิ่งในมาตรการและประสิทธิภาพการตรวจสอบคุณสมบัติถิ่นกำเนิดสินค้าก่อนการออกหนังสือรับรองถิ่นกำเนิดสินค้า เพื่อให้ภาคการส่งออกของไทยเกิดความคล่องตัวในการส่งออกภายใต้ระบบสิทธิพิเศษทางภาษีศุลกากรที่ไทยได้รับจากประเทศคู่ค้า             ซึ่งเป็นไปตามวิสัยทัศน์ขององค์กรคือ “เป็นองค์กรที่เป็นเลิศในการบริหารการค้าระหว่างประเทศของไทย”

เหตุจูงใจในการคิดค้นนวัตกรรม

ก่อนปี พ.ศ. 2548  ผู้ประกอบการที่ประสงค์จะยื่นเรื่องขอตรวจสอบรับรองคุณสมบัติถิ่นกำเนิดสินค้าจะต้องยื่นหนังสือขอให้ตรวจสอบพร้อมหนังสือรับรองรายละเอียดขั้นตอนการผลิตสินค้า ต้นทุนและราคาสินค้า และเอกสารหลักฐานประกอบ ได้แก่ สำเนาหนังสือรับรองการจดทะเบียนนิติบุคคล สำเนาใบทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม (ภ.พ.20)  สำเนาใบอนุญาตประกอบกิจการโรงงานหรือสำเนาหลักฐานการผลิตอื่น สำเนาหลักฐานการนำเข้าวัตถุดิบ และสำเนาหลักฐานการซื้อวัตถุดิบในประเทศ จากการที่ผู้ประกอบการต้องจัดเตรียมเอกสารและต้องรับรองสำเนาหลักฐานทุกฉบับ ก่อให้เกิดภาระแก่ผู้ประกอบการ  ทำให้ต้องสูญเสียทั้งเวลาและค่าใช้จ่ายในการจัดเตรียมเอกสารเป็นอันมาก ในด้านเจ้าหน้าที่ผู้ตรวจสอบเองก็ประสบปัญหายุ่งยากเช่นกัน ต้องตรวจสอบข้อมูลรายละเอียดขั้นตอนการผลิตสินค้า  ต้นทุนและราคาสินค้า  กับเอกสารประกอบ  ซึ่งไม่เพียงแต่เอกสารหลักฐานที่มีปริมาณมากเท่านั้น  ข้อมูลที่ต้องตรวจสอบก็มีรายละเอียดมาก  ทั้งกฎถิ่นกำเนิดสินค้าซึ่งมีความหลากหลายล้วนสร้างความยุ่งยากในการค้นหาและตรวจสอบ  เป็นผลให้ระยะเวลาในการพิจารณาคำขอฯใช้เวลานานถึง 5-7 วันทำการต่อ 1 คำขอ นำมาซึ่งปัญหาความไม่คล่องตัว ในการส่งออก กรมการค้าต่างประเทศจึงมีแนวคิดที่จะพัฒนาคุณภาพการให้บริการแก่ผู้ประกอบการโดยนำระบบสารสนเทศมาใช้ในการบริหารจัดการ  จึงได้ริเริ่มจัดทำระบบบริการตรวจรับรองคุณสมบัติถิ่นกำเนิดสินค้า (Rules of Origin Verification System)  ผ่านทางอินเตอร์เน็ตขึ้น  เพื่อเป็นการลดปริมาณเอกสารหลักฐานที่ใช้แนบประกอบคำขอ  ลดขั้นตอนและระยะเวลาในการตรวจสอบ  ซึ่งจะช่วยให้ผู้ประกอบการเกิดความสะดวกและความคล่องตัวในการส่งออกภายใต้ระบบสิทธิพิเศษทางภาษีศุลกากรมากขึ้น  ในขณะเดียวกันเจ้าหน้าที่ก็สามารถตรวจสอบคุณสมบัติถิ่นกำเนิดสินค้า ได้อย่างถูกต้องและรวดเร็วยิ่งขึ้น

นวัตกรรม “ การให้บริการตรวจรับรองคุณสมบัติถิ่นกำเนิดสินค้าผ่านระบบอินเตอร์เน็ต”

กรมการค้าต่างประเทศได้มีการพัฒนาระบบการบริหารจัดการอย่างต่อเนื่อง  เพื่อให้เป็นองค์กรที่มุ่งมั่นผลสัมฤทธิ์  อำนวยความสะดวกทางการค้า  รวมทั้งสร้างและรักษาผลประโยชน์สูงสุดของประเทศชาติจากโอกาสทางการค้า  โดยในต้นปี พ.ศ. 2548  กรมการค้าต่างประเทศได้ริเริ่มนำระบบบริการตรวจรับรองคุณสมบัติถิ่นกำเนิดสินค้าผ่านทางระบบอินเตอร์เน็ต ผ่านโปรแกรมระบบตรวจรับรองคุณสมบัติถิ่นกำเนิดสินค้า (Rules of Origin Verification System) มาใช้  เพื่อให้การตรวจสอบรับรองคุณสมบัติถิ่นกำเนิดสินค้าภายใต้ระบบสิทธิพิเศษทางภาษีศุลกากรเป็นไปอย่างสะดวกและรวดเร็วยิ่งขึ้น  ทำให้การส่งออกมีความคล่องตัวมากขึ้น  ซึ่งเป็นกระบวนงานหนึ่งในพันธกิจของกรมการค้าต่างประเทศด้าน  “การอำนวยความสะดวกทางการค้าให้ได้ตามความคาดหวังของผู้ประกอบการ”  โดยมีระบบสารสนเทศในการให้บริการที่มีประสิทธิภาพและผู้รับบริการได้รับบริการที่มีคุณภาพและประสิทธิภาพ

นวัตกรรม “การให้บริการตรวจรับรองคุณสมบัติถิ่นกำเนิดสินค้าผ่านระบบอินเตอร์เน็ต”เป็นการปรับเปลี่ยนรูปแบบการให้บริการจากระบบ Manual  เป็นระบบอิเล็กทรอนิกส์ (Internet) ซึ่งผู้รับบริการที่ประสงค์จะยื่นขอตรวจรับรองคุณสมบัติถิ่นกำเนิดสินค้าผ่านระบบอินเตอร์เน็ต

เพียงแต่ยื่นขอรับรหัสผู้ใช้และรหัสผ่าน (User Name/ Password) ก่อน  เมื่อได้รับรหัสผู้ใช้และรหัสผ่านแล้ว  หากประสงค์จะยื่นขอตรวจรับรองคุณสมบัติถิ่นกำเนิดสินค้า  ก็สามารถทำได้โดยการเข้าสู่ระบบและบันทึกรายละเอียดข้อมูลของสินค้าที่จะขอรับการตรวจคุณสมบัติฯ  จากนั้นพิมพ์ “คำรับรองข้อมูลการผลิตสินค้า” แล้วนำมายื่นให้เจ้าหน้าที่เพื่อตรวจ

ยืนยันความถูกต้องเท่านั้น โดยผู้รับบริการไม่ต้องแนบเอกสารหลักฐานอื่นเพื่อประกอบการพิจารณาอีก ซึ่งเจ้าหน้าที่สามารถตรวจสอบข้อมูลสถานะของผู้รับบริการได้โดยการเชื่อมโยงกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้ทันที  นอกจากนี้ ระบบยังสามารถประมวลและรายงานผลในทันทีว่าการผลิตสินค้าที่ผู้รับบริการยื่นตรวจสอบนั้นถูกต้องตามกฎถิ่นกำเนิดสินค้าหรือไม่  ยิ่งไปกว่านั้น  นวัตกรรมดังกล่าวยังมีระบบการค้นหากฎถิ่นกำเนิดสินค้าแยกเป็นรายพิกัดศุลกากรและรายประเทศผู้ให้สิทธิ  และยังสามารถจัดเก็บข้อมูลต้นทุนการผลิตและรายละเอียดการใช้วัตถุดิบของแต่ละสินค้าและของผู้ประกอบการแต่ละราย  รวมถึงมีฐานข้อมูลเพื่อให้เจ้าหน้าที่ใช้ในการตรวจสอบย้อนหลังและวิเคราะห์ประเมินผลเกี่ยวกับถิ่นกำเนิดสินค้าได้

ประโยชน์ของนวัตกรรม

ประโยชน์ของนวัตกรรม  ในด้านผู้รับบริการจะรู้สึกพึงพอใจเพิ่มมากขึ้นจากการได้รับบริการที่มีคุณภาพและประสิทธิภาพ  สามารถลดปริมาณเอกสารหลักฐานที่ใช้ยื่นประกอบการพิจารณาคำขอ  ทำให้ประหยัดเวลาและลดค่าใช้จ่ายในการจัดเตรียมสำเนาเอกสารหลักฐาน  นอกจากนี้  ยังทำให้การยื่นขอหนังสือรับรองถิ่นกำเนิดสินค้าของผู้ประกอบการเป็นไปอย่างสะดวกรวดเร็วยิ่งขึ้น  สำหรับด้านเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานก็มีความพึงพอใจเพิ่มขึ้นเช่นกัน  จาก

การมีระบบสารสนเทศในการบริการที่มีประสิทธิภาพ  การลดเอกสารที่ใช้ยื่นประกอบการพิจารณาในการตรวจสอบ ทำให้ 5-7 วันทำการ ให้เหลือเพียงการตรวจสอบเป็นไปอย่างคล่องตัวมากขึ้น นอกจากนั้นระบบสามารถเพิ่มยังมีฐานข้อมูลในการวิเคราะห์และประมวลผล ซึ่งเป็นการเพิ่มประสิทธิภาพและลดระยะเวลาในการตรวจสอบ  จากเดิมที่ใช้เวลาในการพิจารณาคำขอแต่ละคำขอนานถึง 5-7 วันทำการ ให้เหลือเพียง 30 นาทีต่อ 1 คำขอ ก่อให้เกิดความคล่องตัวในการส่งออก  ทำให้รายได้เข้าประเทศมีมากยิ่งขึ้น นำมาซึ่งความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจและประโยชน์โดยรวมต่อภาคการส่งออกของไทย

จุดเด่นของนวัตกรรม

จุดเด่นของนวัตกรรมดังกล่าว คือ เป็นระบบที่รวบรวมข้อมูลกฎถิ่นกำเนิดสินค้าที่กำหนดไว้แตกต่างกันในแต่ละรายการสินค้าและแต่ละระบบสิทธิพิเศษ ซึ่งไม่เพียงแต่เจ้าหน้าที่เท่านั้นแม้แต่ผู้ประกอบการเองก็สามารถตรวจสอบและค้นหากฎถิ่นกำเนิดสินค้าในแต่ละระบบสิทธิพิเศษได้ด้วยตนเอง  นอกจากนี้ยังมีระบบทดลองตรวจสอบถิ่นกำเนิดสินค้า รวมทั้งสามารถเพิ่มเติมและปรับปรุงกฎถิ่นกำเนิดสินค้าในระบบได้ตามการขยายตัวของความตกลงเขตการค้าเสรีที่ไทยและอาเซียนทำกับประเทศต่าง ๆ

*********************************

สำนักบริหารการนำเข้า กรมการค้าต่างประเทศ

กระทรวงพาณิชย์

1  ตุลาคม  2555